İnsan Kendini Ne Zaman Tanır?

Bölüm 1•

Ben Dediğin Kim?

Tema:
  Kendini tanıdığını söyleyebilir misin? Adını, yaşını, doğduğun yeri, hangi okulda okuduğunu ya da nerede çalıştığını, neleri sevip nelerden hoşlanmadığını… Bunların hepsini biliyorsun. Peki bunların hangisi gerçekten sensin? 
 Bir isim; benliğinin değil, kimliğinin ilk satırıdır. Sana seslenebilmek için vardır. Bir meslek yaptığın işi anlatır. Başarıların ve başarısızlıkların ise geçmişindir. Fakat bunların hiçbiri “ben” dediğin şeyi bütünüyle açıklamaz. 
 Belki de en büyük yanılgımız, kendimizi tanıdığımızı düşünmektir. Çünkü insan değişir. Düşünceleri değişir, korkuları değişir, hayalleri değişir. Bir zamanlar asla yapmam dediği şeyi yapabilir, uğruna her şeyini vereceğini söylediği bir değerden vazgeçebilir. Eğer sürekli değişiyorsak tanıdığımız kişi gerçekten biz miyiz; yoksa sadece geçmişte kalmış bir halimiz mi?
 İnsan kendini bir anda tanımaz. Belki bu hiçbir zaman tamamlanmayan bir süreçtir. Her deneyim, her hata, her kayıp ve her yeni başlangıç bizi yeniden şekillendirir. Dün tanıdığın kişiyle bugün karşılaşsan onu aynı insan olarak göreceğinden bile emin olamazsın. 
 Öyleyse asıl soru şudur: “Ben dediğin kim?”. Bu sorunun kesin bir cevabı var mı bilinmez. Kimi sorular vardır, cevaplanmak için değil; insanı düşünmeye zorlamak içindir. Çünkü bazen insanı değiştiren şey, bulduğu cevaplar yerine sormaya cesaret ettiği sorulardır. Eğer bu satırlar seni kendi benliğini yeniden sorgulamaya yöneltebilirse yolculuk çoktan başlamış demektir.
 İnsan kendini tanımakta neden bu kadar zorlanır? Çünkü doğduğu andan itibaren kendisini kendi gözleriyle görmektense başkalarının gözleriyle görmeye başlar. “Uslu çocuk”, “başarılı öğrenci”, “inatçı”, “zeki”, “tembel”… Daha kim olduğunu keşfetmeden hakkında tanımlar yapılır. Bir süre sonra bu tanımların gerçekten kendisine mi ait olduğunu, yoksa yalnızca başkalarının ona yüklediği kimlikler mi olduğunu ayırt etmek güçleşir. Belki de hayatımız boyunca kendimizi değil, bize anlatılan kişiyi yaşamaya çalışırız.
 Düşüncelerini bir anlığına susturabildiğini hayal et. Sana verilen isimleri, sıfatları, başarı ve başarısızlıkları bir kenara bırak. Bütün insanlar senden bekledikleri şeyi bir gün unutsa, seni tanıyan hiç kimse kalmasa geride kim kalırdı? Yine aynı kişi mi olurdun yoksa ilk kez kendin olma fırsatını mı yakalardın? İnsan gerçekten böyle bir öze sahip midir yoksa benlik dediğimiz şey sadece yıllar boyunca biriken deneyimlerin oluşturduğu bir bütün müdür?
 İnsan çoğu zaman “Ben kimim?” sorusunu sormaz. Onun yerine “İnsanlar beni nasıl görüyor?” sorusunun cevabını arar. Oysa bu iki soru aynı değildir. İlk soru içe, ikincisi dışarı bakar ve dışarıya bakarak içini tanımak mümkün değildir.
 Peki insan yalnız kaldığında kendisine biraz daha yaklaşabilir mi? Kimsenin seni izlemediği, yargılamadığı ve senden hiçbir beklentisi olmadığı anlarda verdiğin kararlar gerçekten seni mi yansıtır? Yoksa o sessizlikte bile yıllar boyunca sana öğretilen kimliğin etkisinden kurtulamaz mısın? 
 İnsan doğduğu günden itibaren yalnızca hayatı yaşamaz. Aynı zamanda fikirler, kurallar ve beklentiler içinde büyür. Zaman geçtikçe bunların hangisi kendi düşüncesi, hangisi başkalarından aldığı bir miras olduğu belirsizleşir. İşte bu yüzden insanın kendine yöneltebileceği en zor sorulardan biri “Bu düşünce gerçekten bana mı ait?” sorusudur.
 İç dünya aslında sandığı kadar sessiz değildir. Geçmişin izleri, unutulduğu düşünülen anılar, yaşanan hayal kırıklıkları ve korkular benliğin üzerine ince katmanlar halinde yerleşir. Bazen kendisini değil bu katmanları görür. Bu yüzden kendini tanımak, yeni bir şeyler bulmaktan çok zamanla üzerine eklenenleri ayırabilmektir.
 “Ben kimim?” sorusunun belki de tek bir cevabı yoktur. İnsan, her kararında kendisini yeniden inşa eder. Bugün olduğu kişi dün verdiğin kararların bir sonucudur. Yarın olacağın kişi ise bugün seçeceklerinin sonucu olacaktır. O halde benlik doğuştan sahip olunan değişmez bir öz değildir. Sürekli yazılmaya devam eden bir hikayedir.
 Benliği, sadece değişmeyen öz olarak görmek de sadece yaşanmışlıkların bir bütünü olarak değerlendirmek de eksik kalır. Eğer insanın bir tek özü olsaydı yaşadığı hiçbir olay onu değiştiremezdi. Eğer sırf yaşadıklarından ibaret olsaydı doğduğu anda herkes aynı kişi olurdu. Benlik bu iki birbirine dokunduğu yerde ortaya çıkar. İçimizde bize ait olduğunu hissettiğimiz bir yön vardır. Yaşadıklarımız ise onu törpüler, geliştirir, bazen de bambaşka bir biçime dönüştürür. Bir taşın yıllar boyunca akan suyla şekillenmesi gibi öz de deneyimlerle birlikte değişir. Taş aynı taştır ama ilk hali değildir.
 Bu sebeple insan ne yalnızca doğduğu kişi olarak kalır ne de bütünüyle yaşadıkları tarafından yeniden yaratılır. Her yeni deneyim benliğe bir iz bırakır. Bazı izler silinirken bazıları kalıcı olur. Zamanla bu izler ve öz birbirine öylesine karışır ki hangisinin başlangıç hangisinin sonuç olduğunu ayırt etmek neredeyse imkansızlaşır. İnsan, doğuştan getirdikleriyle sonradan kazandıkları arasında kurduğu dengenin kendisidir.

Bu bölümü beğendin mi?

Bölüm Yorumları